ESPR (Ecodesign for Sustainable Products Regulation), Avrupa Birliği’nin EU 2024/1781 sayılı yönetmeliği ile 18 Temmuz 2024‘te yürürlüğe giren ve eski 2009/125/EC Eko-Tasarım Direktifi‘ni tamamen değiştiren AB’nin yeni sürdürülebilirlik çerçevesidir.
ESPR, AB pazarına sürülen neredeyse tüm fiziksel ürünler için (yiyecek, yem, ilaç ve yaşayan canlılar hariç) eko-tasarım gereksinimlerini belirleyebilen bir Regulation‘dır. Direktiften farklı olarak doğrudan tüm üye devletlerde aynı şekilde uygulanır, ulusal transpozisyon gerektirmez.
Eski 2009/125/EC Direktifi’nden Temel Farkları
| Eski (2009/125/EC) | Yeni (ESPR 2024/1781) |
|---|---|
| Sadece enerji ile ilgili ürünler (ErP) | Neredeyse tüm ürünler |
| Direktif — üye devlet transpozisyonu gerek | Regulation — doğrudan tüm AB’de uygulanır |
| Lot-bazlı delegated regulations | Lot + horizontal + ara ürünler |
| Sadece minimum verimlilik | Verimlilik + dayanıklılık + onarılabilirlik + geri dönüştürülebilirlik + içerik şeffaflığı |
| Sadece nihai ürün | Nihai + ara ürün + komponent |
| Energy label ile gevşek bağ | Digital Product Passport (DPP) zorunlu |
ESPR Hangi Ürünleri Kapsar?
ESPR Article 1‘de tanımlandığı üzere AB pazarına sürülen tüm fiziksel ürünleri kapsar. Aşağıdaki ürünler hariç tutulur:
- Yiyecek (Regulation EC 178/2002 kapsamındaki)
- Yem (Regulation EC 178/2002 kapsamındaki)
- Tıbbi ilaç (Directive 2001/83/EC)
- Veteriner ilaç (Regulation EU 2019/6)
- Yaşayan canlılar (bitki, hayvan, mikroorganizma)
- İnsan/hayvan/bitki kaynaklı doğal üretim ürünleri
- Motorlu araçlar (Regulation EU 2018/858’a tabi)
Dahil olan ürünler: elektrikli/elektronik cihazlar, mobilya, tekstil, ayakkabı, oyuncak, lastik, mattress, kimyasal, paket, demir-çelik, alüminyum, beyaz eşya, aydınlatma ve daha fazlası.
Working Plan 2025-2030 — 7 Öncelik Ürünü
AB Komisyonu 16 Nisan 2025‘te ESPR’in ilk Working Plan’ını onayladı. 2025-2030 döneminde delegated act’ler şu ürün gruplarında çıkarılacak:
Nihai Ürünler
| Ürün Grubu | Delegated Act Adoption Hedefi |
|---|---|
| Demir-çelik | 2026 |
| Alüminyum | 2027 |
| Hazır giyim (tekstil — apparel) | 2027 |
| Lastik (tyres) | 2027 |
| Mobilya | 2028 |
| Mattress (yataklar) | 2029 |
Yatay Düzenlemeler
| Konu | Adoption Hedefi |
|---|---|
| Tamir edilebilirlik (repairability score) | 2027 |
| Geri dönüştürülmüş içerik (recycled content) | 2029 |
| Elektrikli aletlerin geri dönüştürülebilirliği (EEE) | 2029 |
| Unsold consumer goods imha yasağı (apparel/footwear) | 19 Temmuz 2026 (büyük işletmeler) |
2028 Mid-term Review: İlk Working Plan’da yer almayan ürünler 2028’de değerlendirilecek: detergent, paint, lubricant, footwear, kimyasal ürünler.
Detaylı içerik: ESPR Working Plan 2025-2030 sayfamız
Üretici Yükümlülükleri
ESPR kapsamındaki ürünlerin AB pazarına sürülmesi için üreticinin yapması gerekenler (Article 27-29):
1. Conformity Assessment
Her delegated act ile belirlenen uygunluk değerlendirme prosedürünün tamamlanması gerekir. Çoğu üründe internal production control + üretici öz-beyanı, bazı yüksek-riskli ürünlerde onaylanmış kuruluş (Notified Body) denetimi.
2. Technical Documentation
Üretici teknik dosyayı 10 yıl saklamak zorundadır. İçerik:
- Ürün açıklaması + tasarım dokümanları
- Tüm ESPR gerekliliklerine uygunluk kanıtları
- Test raporları (akredite labaratuvardan)
- Materyal beyanı + LCA (Life Cycle Assessment)
- Substances of concern listesi
3. EU Declaration of Conformity + CE Marking
ESPR uygunluğunu beyan eden EU Declaration of Conformity hazırlanır. Ürün CE markası ile etiketlenir.
4. Digital Product Passport (DPP)
Kapsamı içine giren ürünler için DPP zorunludur. QR kod / NFC / dijital link ile ürün hakkında tüm sürdürülebilirlik bilgilerine erişim sağlanır.
Detaylı içerik: Digital Product Passport sayfamız
5. Product Information Requirements (Annex IV)
Her ürün için açıklayıcı, anlaşılır ve eksiksiz bilgi sağlanır.
Geçiş Takvimi — Eski 2009/125 Lot’ları
Eski direktif kapsamında belirlenmiş ürün lot kuralları ESPR delegated act’i o ürün için çıkana kadar geçerli kalır:
31 Aralık 2026’ya kadar Eski Lot Geçerli
- Fotovoltaik paneller
- Elektrik süpürgesi
- Havalandırma üniteleri
- Bilgisayarlar
- Pompa, fan, sirkülatör, motor
- Transformatör
- Lamba LED
- Set-top boxes, ofis ekipmanları
31 Aralık 2030’a kadar Eski Lot Geçerli
- Çamaşır makineleri ve çamaşır kurutma makineleri
- Televizyon ve monitörler
- Bulaşık makineleri
- Lastik (eski 2009/125 düzenlemesi altı; yeni ESPR 2027 adoption sonrası iki katmanlı dönem)
Türk Üreticisi için Adım Adım Hazırlık
Adım 1: Ürün Skopu Tespiti
İhracat yaptığınız ürünlerin ESPR kapsamında olup olmadığını ve Working Plan 2025-2030’da hangi takvimde yer aldığını tespit edin.
Adım 2: Tedarikçi Zinciri Haritası
Materyal kompozisyonu, geri dönüşüm içeriği, critical raw materials kullanımı dahil tedarikçi-bazlı veri toplama altyapısı kurun.
Adım 3: LCA + Karbon Ayak İzi Hesaplaması
Product Environmental Footprint (PEF) metodolojisi ile yaşam döngüsü değerlendirmesi. Karbon ayak izi (kg CO2eq/unit), su kullanımı, toprak kullanımı dahil 16 etki kategorisi.
Adım 4: DPP Veri Yönetim Sistemi
Ürün bazında dijital pasaport içeriği üretim ve sürekli güncelleme altyapısı. ERP / PLM sistemi entegrasyonu.
Adım 5: Tamir Edilebilirlik + Sökme Talimatları
Yedek parça bulunabilirlik garantisi (kategoriye göre 7-10 yıl), repairability skoru hesaplama, servis kılavuzu hazırlama.
Adım 6: Conformity Assessment + Technical Documentation
Ürün-bazlı delegated act gerekliliklerini karşılayan teknik dosya hazırlığı, akredite test ve belgelendirme.
Adım 7: AB Merkezi DPP Registry Kaydı
19 Temmuz 2026’da canlı olacak merkezi registry’ye unique identifier kaydı.
Türkiye Mevzuatı Durumu
Türkiye’de halihazırda yürürlükte olan “Enerji İle İlgili Ürünlerin Çevreye Duyarlı Tasarımına İlişkin Yönetmelik” eski 2009/125/EC direktifinin transpozisyonudur (Resmî Gazete 23.06.2010, sayı: 27620). ESPR’in Türkiye tarafından transpozisyonu için Yeşil Mutabakat Eylem Planı çerçevesinde çalışmalar Ticaret Bakanlığı ve Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda yürütülmektedir.
Bu süreçte Türk üreticisi açısından kritik olan, AB pazarına sürülecek ürünlerin doğrudan ESPR çerçevesine göre hazırlanmasıdır.
Eu-Ecodesign.com Olarak Hizmetlerimiz
2018’den beri ecodesign ve enerji etiketi alanında çalışan ekibimiz ESPR ve DPP konularında danışmanlık veriyor:
- ESPR Kapsam Analizi — ürününüzün hangi delegated act takvimine girdiği
- Teknik Dosya Hazırlığı — ESPR + ELR + DPP gereklilikleri
- LCA + PEF Hesaplama — yaşam döngüsü değerlendirmesi
- Karbon Ayak İzi Raporlaması — DPP zorunlu içerik
- DPP Veri Yönetimi Altyapısı — tedarikçi zinciri + ERP entegrasyon
- EPREL Kaydı Desteği — Enerji Etiketi veritabanı kaydı
- Conformity Assessment — uygunluk değerlendirme süreci
- CE Markası — AB pazarına giriş belgesi
İletişim
“ECODESIGN CE BELGESİ” ve ESPR uyum süreciniz için gerekli tasarım kontrolü, teknik dosya, test ve belgelendirme konusunda hizmet vermekten memnuniyet duyarız. Detaylı bilgi için bize ulaşın!
+90 850 302 24 13 | +90 531 883 66 99
Dilerseniz CE Belgesi süreçleri için www.cedanismani.com sayfamızı da ziyaret edebilirsiniz.